Phật giáo

Chữ "Tâm" trong Đạo Phật

2016-12-17 10:54:45
Thông thường người ta hay bàn tán với nhau :"Người này có tâm!" hay "người kia đúng là thất đức, không có tâm gì cả!",..Có thể nói, từ "tâm" luôn gắn bó mật thiết với con người, nhưng liệu mấy ai hiểu được ý nghĩa thực sự của từ này. Có nhiều cách hiểu khác nhau về chữ "tâm", nhưng theo định nghĩa chung nhất ta có thể hiểu "Tâm" là một khái niệm trừu tượng, không nhìn thấy hay sờ mó được nhưng lại luôn hiện hữu bên trong con người. Tâm là cái gốc của con người.
 
Xưa nay, trong nhiều gia đình Việt thường bày trong nhà tượng Ba ông Phúc Lộc Thọ với mục đích vừa dùng để trang trí cho căn phòng thêm thẩm mỹ, sang trọng vừa với mong muốn đón đầu tài lộc, tiền bạc, vận may về cho gia đình. Một xu hướng mới gần đây, mọi người thường treo tranh sơn mài, tranh đá quý, các loại tranh thêu cũng như là tranh thư pháp, tranh chữ,.. có chữ Tâm. Chỉ bằng vài 3 nét bút trên tờ giấy thư pháp đã viết ra chữ Tâm với lời bình:
 
"Ba chấm như sao sáng
 
Nét ngang tựa trăng tà
 
Xóa đi điều vẩn đục
 
Phật ở chính tâm ta".
 
 
Chữ Tâm còn xuất hiện trong kiệt tác thơ Nôm nổi tiếng - Truyện KIều của NGuyễn Du, cuối tác phẩm nhà thơ có viết:
 
"Thiện căn ở tại lòng ta
 
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài".
 
NHư vậy, Nguyễn Du đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của chữ tâm đối với con người. Một người dù có tài giỏi đến mấy mà không có tâm thì cũng "chẳng bằng ai". Con người ta sống phải có lương tâm, đó là bản tính thiện căn bản mà ai cũng cần có.
 
Các nhà nho xưa cho rằng: "Bao quát mọi suy nghĩ là cái tâm” (Tổng bao vạn lự vị chi tâm) hoặc “Trời đất lấy gốc là tâm” (Thiên địa dĩ bản vi tâm dã). Đây chính là nguyên nhân dẫn đến việc nghiên cứu y học về bệnh tâm thần, chẩn đoán người bị rối loạn hệ thần kinh, không kiểm soát được hành vi, cử chỉ và hành động của mình.
 
Tuy ta vẫn thường nói người này có tâm, người kia vô tâm hoặc thất nhân tâm. Thực ra người vô tâm hoặc thất nhân tâm cũng vẫn có tâm, nhưng đấy là một cái “tâm xấu”. Người vô tâm có thể là loại người ích kỷ, chỉ biết nghĩ đến mình, không nghĩ đến người khác; còn người thất nhân tâm rõ ràng là hạng người xấu, là người có những hành động hoặc lời nói làm hại người khác. Người có tài mà không có tâm thì cái tài đó chỉ  nhằm mang lại lợi ích cá nhân, không thể nào có ích cho cộng đồng xã hội được. Vậy tâm phải lành, phải tốt, phải trong sáng mới sản sinh ra được những lời nói hay, những việc làm tốt.
 
Trong đời thường chữ Tâm được hiểu nôm na là tấm lòng. Cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn lúc sinh thời khi nói đến tấm lòng, luôn nhấn mạnh ý nghĩa tích cực của nó. Mấy chục năm trước, có lần ca sĩ Khánh Ly ra hải ngoại gặp ông, đã hỏi: “Thưa anh Trịnh Công Sơn, mấy năm trước anh đã nhắc nhở em sống trên đời này phải có một tấm lòng. Hôm nay, sau gần hai mươi năm anh em gặp lại nhau ở một nơi không phải là quê hương mình, em thực sự muốn biết đối với anh điều gì quan trọng nhất?”. Người nhạc sĩ tài hoa này đáp ngay: “Tấm lòng. Tất cả từ ngàn xưa cho đến ngàn sau, con người sống với nhau cần có một tấm lòng, nghĩa là đối xử tốt với nhau, sống tử tế với nhau…”.
 
 
Thực tế trong đời sống xã hội hiện nay luôn có sự đan xen tồn tại giữa cái tốt và cái xấu, cái tích cực và tiêu cực…thì lòng người cũng thế, cái Tâm con người cũng vậy. Điều đáng nói là người có Tâm, sống trung thực, sẵn sàng hy sinh quên mình cứu giúp người hoạn nạn thường lại là những con người bình thường, những cháu nhỏ học sinh, thanh thiếu niên. Truyền thông báo chí từng nhiều lần từng nêu gương những doanh nghiệp, cá nhân làm việc thiện nguyện; nêu gương các em học sinh nhặt được của rơi đã đem đến cơ quan chức năng giao nộp để trả lại người đánh rơi. Ở nơi này nơi nọ suốt dọc dài đất nước ta từng có những cháu thanh thiếu niên tuổi đời còn rất trẻ đã dũng cảm cứu bạn bị chìm đò giữa sông, quên mình cứu người bị lũ cuốn khi có mưa bão, lũ lụt… Nhiều em cứu được bạn, cứu được người rồi thì vì quá mệt đã bị dòng nước, dòng lũ cuốn trôi…
 
Chữ Tâm cũng gắn liền với đạo Phật nên mới có những câu thơ như:
 
Nương theo giáo pháp Phật Đà
 
Chữ Tâm Phật dạy giúp ta độ đời
 
Đến bờ giác ngộ thảnh thơi
 
Xa rời phiền não cuộc đời an vui
 
Như vậy chữ Tâm gắn với đạo Phật. Đạo Phật là đạo Tâm. Đức Phật dạy: “Nhứt thiết duy tâm tạo”, nghĩa là: “Mọi sự việc đều do tâm tạo ra”. Theo giáo lý nhà Phật thì tâm là tất cả, tất cả đều từ tâm mà ra.
 
Kinh Pháp Cú có câu: “Chỉ có tự mình gây nên điều xấu, tự mình làm nhơ uế mình. Tự mình hủy bỏ điều xấu, tự mình làm mình thanh tịnh. Thanh tịnh hay nhơ uế đều tùy thuộc ở mình. Không ai làm ai thanh tịnh được”.
 
Trong Kinh này cũng dẫn lời Đức Phật dạy là: “Không làm các điều ác-Thành tựu những việc lành-Giữ tâm ý thanh tịnh-Ấy lời chư Phật dạy”. Trong 14 điều Răn của Đức Phật, ngay ở điều thứ nhất có câu: “Kẻ thù lớn nhất của đời người là chính mình”.
 
Kinh Pháp Cú cũng dẫn lời Đức Phật: “Thắng vạn quân không bằng tự thắng mình. Tự thắng tâm mình là điều quan trọng nhất”. Quả vậy, ai tự thắng được tâm mình, nhẫn nhịn bực tức trước mọi sự bịa đặt, vu khống, đả kích…của kẻ xấu-nhịn mà không nhục, tâm trí vẫn bình thản-tự tại, không phiền não-khổ đau-tức giận-hận thù…thì người đó chính là có Tâm Phật vậy. Trong khuôn viên Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên (ở xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc), bên trái tòa Đại Hùng Bửu Điện (chính điện) có đặt một tảng đá, trên đó có viết những chữ sau đây:
 
Muốn được như vậy thì phải rèn luyện, thậm chí “tu luyện” theo giáo lý nhà Phật để “Tâm bất biến giữa cuộc đời vạn biến”, thì con đường đưa ta đến Thế giới Tây Phương Cực Lạc  sẽ chẳng còn bao xa. Bởi Đức Phật dạy rằng: “Người nào giữ được nhứt tâm bất loạn, trong một ngày đến bảy ngày, khi lâm chung giữ tâm không điên đảo, thì người đó được vãng sanh Tây Phương” (Kinh A Di Đà).
 
Theo giáo lý nhà Phật thì Tâm (tấm lòng) và miệng (lời nói) phải là một (“Tâm khẩu nhất như”), nghĩa là trong lòng nghĩ thế nào, miệng nói phải như vậy. Miệng nói tốt thì trong lòng cũng phải nghĩ tốt. Có người làm trái lời Phật dạy, lại “Khẩu Phật, tâm xà” hoặc “Miệng nam mô, bụng một bồ dao găm”. Vì thế người xưa mới có câu “Tri nhân tri diện bất tri tâm”, nghĩa là “Biết người chỉ biết mặt, không biết được tâm địa họ”.

Quảng cáo center botom - Bài viết

Bình luận

Bài viết nổi bật

Cung Dậu được mệnh danh là cung mệnh đào hoa nhất trong 12 cung giáp của Tử vi, cùng với đó, Sao Thái Âm cũng thuộc phong vị...
Vậy thế nào thì được coi là ngày tốt để tiến hành làm nhà? Cùng xem ngay dưới đây để biết thêm thông tin chi tiết bạn nhé...
Người Tuổi Mão là những người như thế nào? Và cách thể hiện trong câu chuyện tình yêu của họ ra sao? Cùng xem nhé!
Bạn có biết phong cách thời trang của một người có mối liên hệ mật thiết đến tính cách cũng như mức độ chung thuỷ của người...